Maandag was de eerste echte werkdag en het werd een regelrechte ramp. Geen uitzondering, gewoon heel erg. Het begon eigenlijk al in het weekend, toen we voor een filmpje naar het centrum gingen. We liepen daar gewoon wat rond, toen er een paar jongens op ons afkwamen.
Promoters van Yandex. Ze hadden zo’n kraampje en vroegen of we iets wilden doen. Gewoon, even wat testen, een telefoon pakken, een paar dingen doen. Oké, prima.
En toen vroegen ze: meiden, willen jullie niet komen werken? Wij, naïef als we zijn: ja, waarom niet. Hij zei hoeveel het betaalde. Hij stelde zich voor als Nikita.
Wij deden ons voor als wie we zijn, gewoon wij. Het klonk allemaal vrij simpel. We zeiden dat we op een soort stage kwamen, dat we dinsdag konden komen. Maar daar had hij geen zin in.
Hij schreef terug dat het ook maandag kon. Oké, dan maar maandag. Dus maandagochtend gingen we erheen. We kwamen op de afgesproken plek in het centrum en er was gewoon niemand.
Letterlijk niemand. Alleen dat kraampje stond er nog. Nikita was er niet, er was überhaupt geen mens. Uiteindelijk kwamen we iemand tegen die ons een domme opdracht gaf.
We kregen een QR-code en moesten daarmee mensen zien te strikken. Dat was het. Gewoon mensen aanspreken, hun telefoon laten scannen en zorgen dat ze meededen. Oké, denken wij, dan doen we dat wel.
We gingen op pad. Het hele centrum hebben we afgelopen, rondjes gelopen in de hitte. Drie uur lang. En wat leverde dat op?
Honderd roebel. Misschien tweehonderd. Op z’n hoogst. Voor ons tweeën samen.
Dat was nog niet eens genoeg voor een fatsoenlijke lunch. Toen zetten ze iemand op ons, een gozer die Artyom heette. Hij was onze begeleider voor de dag, moest ons leren hoe het allemaal moest. Hij hielp ons wel een beetje, maar veel stelde het niet voor.
Aan het eind van de dag hadden we zo’n zevenhonderd roebel verdiend. Driehonderdvijftig per persoon. Daar hadden we de hele dag voor gezwoegd, twintigduizend stappen gezet onder de brandende zon. We voelden ons alsof we in een beerput hadden gelegen.
De tweede dag was nog erger. We kwamen terug bij het kraampje en namen weer een QR-code mee. We liepen naar mensen toe, zo beleefd mogelijk: sorry, mag ik heel even uw aandacht? En ze renden gewoon weg.
Letterlijk. Ze draaiden zich om en liepen hard weg, zonder ook maar iets te zeggen. Geen sorry, geen nee, gewoon weg. We probeerden het vriendelijk te brengen: we zijn promotors, wilt u misschien een QR-code scannen, het duurt maar heel even.
Sommigen stemden toe. Maar dan werkte er van alles niet. De telefoon deed het niet, of iemand had al meegedaan, of ze moesten eerst in Safari iets aanvinken zodat Yandex standaard stond in plaats van Google. Alles wat fout kon gaan, ging fout.
We hebben die dag misschien vijftig mensen aangesproken en uiteindelijk maar één iemand die daadwerkelijk meedeed. Aan het einde van de dag hadden we tweehonderd roebel verdiend. Tweehonderd. Het was al laat, tegen een uur of zeven, en we moesten nog een stuk reizen om thuis te komen.
Ongeveer twintig minuten onderweg. Ik schreef naar onze leidinggevende dat we er klaar mee waren, dat we naar huis gingen. Hij reageerde meteen: het is nog vroeg, hoeveel hebben jullie gedaan? En toen moest ik het schrijven.
Ik schaamde me dood. Ik typte: één. Het was zo gênant dat ik het amper kon typen. We zaten al in de bus toen hij een voice message stuurde.
Je kon horen dat hij geïrriteerd was. Meiden, zijn jullie helemaal gek geworden? Jullie moeten er minstens tien doen vandaag. Ga nog even door de buurt lopen, doe wat rondjes.
En dan dat slappe toontje erachteraan. Gewoon nog even door de wijk. Wij zaten daar in die bus en keken elkaar aan. Oké dan.
We gingen alle bekenden afbellen die een iPhone hadden. Iedereen die we kenden. Uiteindelijk stemden drie meiden toe. Dus we gingen op pad, door de hele stad, op zoek naar die drie.
Eén straat af, haar niet gevonden. Naar de volgende. Uiteindelijk wisten we bij één meisje de scan voor elkaar te krijgen, en ook bij haar broer. Twee.
Meer niet. We konden die derde gewoon niet vinden, hoe hard we ook zochten. Uiteindelijk schreven we terug dat we het gewoon niet meer gingen halen, dat we fysiek geen tijd meer hadden. Er kwam geen antwoord meer.
Hij had het gewoon gelezen en liet het daarbij. Die avond zat ik nog even in die appgroep van het werk door te scrollen. Er stonden van die regels over te laat komen, over fouten, over alles eigenlijk. Er werd overal flink op gestraft.
Voor alles wat je verkeerd deed, werd je aangerekend. En toen keek ik nog even naar iets heel anders. Een vriendin vroeg hoe oud je moest zijn voor een bijbaan bij Burger King. Want wij zijn ouder dan dertien maar jonger dan zestien, dus we mochten meestal niet veel.
Daar vroegen ze zich af of je daar als kassamedewerker of kok kon werken op zo’n leeftijd. Nou, misschien. Maar wij hadden onze eigen ervaring wel gehad. Na die twee dagen wisten we het wel.
We hebben het nog geprobeerd, die tweede dag echt ons best gedaan, maar het was gewoon niks. Mensen die weglopen, een leidinggevende die boos wordt als je niet genoeg presteert, je kapot lopen in de zon voor een paar honderd roebel. Nee. Dit was geen stage, geen fijne eerste werkervaring.
Dit was gewoon een domme bijbaan waar je keihard voor werd afgebrand en waar je nog geen droog brood verdiende. We hadden allebei genoeg gezien. Het was niet zo dat we iets wilden bewijzen aan die man. We wilden alleen maar naar huis.
En dat hebben we gedaan.
