„Twoja rodzinka może sobie pójść do restauracji. Oczywiście za twoje pieniądze, albo nawet do parku, jak im tam wygodniej. ” – powiedział Michał, odkładając słuchawkę. Dorota stała w kuchni i słyszała każde słowo.
Do jego 46. urodzin zostały dokładnie dwa dni, a ona od rana kręciła się między blatem, kuchenką a zlewem. Tym razem jednak na blacie stał tylko lakier do paznokci, szklanka wody i talerzyk z obranymi mandarynkami. No, z 15 osób się zbierze.
Dorota i Michał przeprowadzili się do Poznania, jego rodzinnego miasta, kilka lat wcześniej. Kiedy on dostał dobrą pracę w firmie produkcyjnej pod miastem, a córkę Basię udało się zapisać do porządnej szkoły, Dorota pomyślała: „Może wreszcie będzie normalnie, rodzinnie, ciepło”. Ale to była tylko jej nadzieja. Michał uwielbiał aranżować rodzinne spotkania, ale zawsze wymagał, żeby to ona stała przy garach.
Przygotowywała się wtedy jak do wesela. Goście siadali błyskawicznie i równie błyskawicznie czyścili półmiski. Potem ciocia Grażyna otwierała ogromną torbę, taką, z którą spokojnie można by jechać PKP na tydzień do sanatorium. „No Dorotko kochana, zbierzemy resztki, żeby się nie zmarnowało” – mówiła, pakując do pudełek połowę nietkniętej wędliny, kawałki pieczeni, resztki jajek, śledzie, sałatkę jeżynową upchaną łyżką do samej pokrywki.
Dorota patrzyła na to wszystko i czuła, jak coś w niej pęka. Michał nigdy nie stanął po jej stronie. Kiedy próbowała mu o tym powiedzieć, on przechodził od wyśmiewania do wstydu. „Dorota, no jak ty sobie to wyobrażasz?
Ty to bierzesz za bardzo do siebie, bo to ja stoję przy tej kuchence, nie ty. Same babskie wymówki. ” Potem szedł do sypialni i trzasnął drzwiami, aż w kredensie zabrzęczały szklanki. Aż w końcu nadszedł jego 46.
dzień urodzin. Tym razem to nie Dorota stała w kuchni. Ona miała na sobie nową sukienkę, delikatny makijaż i tę minę kobiety, która pierwszy raz od dawna nie spieszy się do żadnego garnka. „Idziemy do kina” – powiedziała, patrząc mu prosto w oczy.
„Potem pójdziemy na lody, może jeszcze do kawiarni. ” Michał zamrugał, jakby usłyszał coś w obcym języku. „A co z gośćmi? A co z jedzeniem?
” – zapytał, czując, jak narasta w nim irytacja. Dorota uśmiechnęła się spokojnie, założyła płaszcz i wyszła. Zostawiła go samego w mieszkaniu, z listą gości, którzy mieli przyjść za trzy godziny. Michał stał przez chwilę z otwartymi ustami, po czym ruszył do kuchni.
Poczuł, jak serce mu przyspiesza. Otworzył lodówkę i zobaczył, że jest prawie pusta. Na półkach leżało tylko kilka jajek, kawałek sera i słoik ogórków. „No nie wierzę” – mruknął do siebie, przeciągając dłonią po twarzy.
Zaczął szukać w szafkach, ale wszędzie widział tylko puste pojemniki i przyprawy. Dorota zabrała wszystko. Nawet sałatkę jeżynową, którą robiła poprzedniego dnia, zniknęła. Michał wpadł w panikę.
„To nie może się udać” – myślał, otwierając szafki i zamykając je z hukiem. Zajrzał do zamrażarki, ale tam też było pusto. W końcu wyciągnął telefon i znalazł numer do pizzerii. Zamówił cztery duże pizze, ale potem pomyślał o cioci Grażynie i jej wiecznych uwagach o jedzeniu.
„Nie, nie zda się” – powiedział do siebie i odwołał zamówienie. Co miał zrobić? Nie umiał gotować. Nigdy tego nie robił.
Zawsze była Dorota. Więc pojechał do supermarketu. Chodził między regałami i wrzucał do koszyka wszystko, co wyglądało na świąteczne. Tanie czekoladki do kawy, paczkę paluszków, ogórki konserwowe, bo nagle mu się wydało, że na stole musi być coś kwaśnego.
Potem zobaczył gotowe sałatki w plastikowych pojemnikach i wziął trzy różne. Śledzie też były gotowe, więc i je wrzucił do koszyka. A na samym końcu stanął przed stojakiem z ciastami. „Musi być coś słodkiego” – pomyślał i chwycił pierwszy z brzegu sernik.
Do domu wrócił obładowany, jak człowiek wracający z zakupów przed Bożym Narodzeniem. Kiedy wpadł do mieszkania, było już po 15:00. Goście mieli przyjść o 17:00. Rozpakował torby i rozłożył wszystko na blacie.
Potem zaczął układać talerze i sztućce na stole w jadalni. Sałatkę z supermarketu przełożył do dużej szklanej misy, która należała do Doroty. Śledzie wrzucił do drugiej, starając się nie patrzeć na różową wodę, w której pływały. Wyprostował obrus, postawił solniczkę i pieprz, a na samym środku umieścił sernik w oryginalnym opakowaniu.
„Hmm, może nikt nie zauważy” – mruknął, cofając się, żeby ocenić efekt. Ale widział, że to wygląda jak na szybką kolację w dni powszednie, a nie na urodziny. Równo o 17:00 rozległ się dzwonek do drzwi. Michał otworzył z wymuszonym uśmiechem.
Ciocia Grażyna weszła pierwsza, jak zawsze z ogromną torbą. „No mówię ci, od rana nic nie jadłam” – oznajmiła, rozglądając się po mieszkaniu. Za nią weszli kuzynka Elżbieta z mężem i reszta rodziny. Michał zaprosił ich do pokoju, czując, jak serce bije mu jak młotem.
Grażyna podeszła do stołu i zmarszczyła brwi. „A gdzie dorsz? Gdzie pieczeń? Gdzie twoja Dorota?
” – zapytała, patrząc na plastikowe pojemniki. Michał poczuł, że robi mu się gorąco. „Dorota dzisiaj nie mogła… coś jej wypadło” – wydukał, a w głowie przemykały mu dzikie pomysły. „To ja przygotowałem wszystko sam.
” Grażyna uniosła brwi i sięgnęła po widelec. Spróbowała sałatki z supermarketu. Przełknęła, pokręciła głową i odłożyła widelec. „No takie jakieś twardawe, niedogotowane” – powiedziała głośno, tak żeby wszyscy usłyszeli.
Michał zamarł. „Ciociu, to jest dobra sałatka” – próbował bronić się słabo, ale Grażyna już się odwróciła do Elżbiety. „No widzisz, mówiłam ci, że sam tego nie potrafi. Dorota to zawsze wiedziała, jak to się robi.
”
Kuzynka Elżbieta, która nigdy nie przepuściła okazji, by wbić szpilkę, dodała: „Tak, Dorota to potrafiła. A to? To się nadaje najwyżej do wyrzucenia. ” Michał stał w rogu, czując, jak każdy komentarz uderza go w żołądek.
Zrobił wszystko, żeby było dobrze. Kupił jedzenie, posprzątał, ułożył talerze. A oni i tak krytykowali. „Przecież przyszli do niego, nie do restauracji” – myślał, zaciskając pięści i czując, jak wzbiera w nim wściekłość.
Ale nikomu nic nie powiedział. Tylko stał i patrzył, jak jego rodzina rozkłada jego wysiłek na czynniki pierwsze. Potem, gdy wszyscy już wyszli, a Michał został sam przy zniszczonym stole, usłyszał dźwięk klucza w zamku. Drzwi się otworzyły i do mieszkania wpadły Dorota oraz Basia.
Dorota zdjęła płaszcz, spojrzała na pusty przedpokój, potem zajrzała do pokoju. Zobaczyła stół z niedojedzonymi sałatkami i kawałkiem sernika, a na podłodze porozrzucane plastikowe opakowania. Odwróciła się do Michała. „To ty to wszystko kupiłeś i sam podałeś?
” – zapytała, nie dowierzając. Michał westchnął ciężko. „Powiedziałem im, że jedzenie jest ze sklepu, że to ja je kupiłem, bo swoje spaliłem, a oni stwierdzili, że jestem pantoflarzem” – powiedział, czując, że zaraz wybuchnie. Dorota patrzyła na niego przez chwilę, po czym zrobiła krok do przodu.
„To jest dokładnie to, co ja czułam przez wszystkie lata. Zawsze coś robiłam, a oni nigdy nie doceniali. A ty? Ty mnie zawsze broniłeś?
” – zapytała cicho, ale z czymś w głosie, czego Michał nigdy u niej nie słyszał. Chciał odpowiedzieć, ale nie mógł znaleźć słów. Basia, ich córka, patrzyła z progu na rodziców, jakby widziała ich pierwszy raz w życiu. „Mamo… tato… może pojedziemy na weekend do tego hotelu z basenem pod Krakowem?
” – zaproponowała. Michał spojrzał na Dorotę. W jej oczach nie było już tylko zmęczenia. Było coś nowego.
Jakby wreszcie udało jej się powiedzieć na głos to, co dusiła w sobie od lat. Dotknął jej dłoni, a gdy ich palce się splotły, poczuł, że coś w tym domu się zmienia.
