De oorlogsverklaring kwam op 22 juni 1917, een datum die weinig Europeanen ooit van een Aziatisch koninkrijk hadden verwacht. Siam, het huidige Thailand, verklaarde de oorlog aan Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Het was geen impulsieve beslissing, maar een berekende zet van koning Vajiravudh en zijn adviseurs om het koninkrijk eindelijk als gelijkwaardige natie op de wereldkaart te zetten. Decennialang had Siam gevangen gezeten tussen de Britse en Franse koloniale rijken.
Het land was niet gekoloniseerd, maar de onafhankelijkheid hing af van een wankel evenwicht tussen die twee grootmachten. Brits Birma lag in het westen, Frans Indochina in het oosten. De westerse mogendheden hadden Siam gedwongen tot pijnlijke concessies en ongelijke verdragen. Europeanen in Siam genoten speciale juridische bescherming en de eigen soevereiniteit werd voortdurend ingeperkt.
Koning Vajiravudh, die in 1910 de troon had bestegen, had in Engeland gestudeerd en bewonderde de westerse beschaving. Hij geloofde dat Siam alleen kon overleven door zichzelf te moderniseren. Zijn vader was al begonnen met ingrijpende hervormingen: nieuwe wetten, een modern leger, spoorwegen en telegraafverbindingen. Europese adviseurs werden ingehuurd en westerse instituten werden overgenomen.
De elite zag de westerse wereld als een model van macht en vooruitgang. Duitsland speelde daarbij een bijzondere rol. Duitsland had geen koloniën grenzend aan Siam en werd niet als een directe bedreiging gezien. Duitse bedrijven domineerden de handelsroutes, Duitse ingenieurs bouwden mee aan de spoorwegen en de Duitse technologie stond in hoog aanzien.
Toen in 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, verklaarde Siam zich daarom neutraal. Het conflict leek ver weg en er viel weinig te winnen bij betrokkenheid. Maar naarmate de oorlog voortduurde, werd die neutraliteit steeds moeilijker vol te houden. Bangkok veranderde in een centrum van propaganda en spionage.
Britse en Franse diplomaten zetten Siam onder druk om de geallieerden te steunen, terwijl Duitse handelsschepen hun toevlucht zochten in Siamese wateren. Binnen de elite waren de meningen verdeeld. Sommigen hadden in Duitsland gestudeerd en bewonderden de Duitse militaire tradities. Anderen, onder wie de koning zelf, voelden meer voor Groot-Brittannië.
Maar voorzichtigheid won aanvankelijk. Vanaf 1917 kantelde het tij. De Verenigde Staten betraden de oorlog in april en presenteerden het conflict als een strijd voor beschaving en rechtvaardigheid. Siam zag zijn kans.
De geallieerden stonden op het punt te winnen en deelname aan hun zijde bracht weinig militair risico met zich mee, maar kon enorme diplomatieke beloningen opleveren. Het koninkrijk hoopte op hernieuwde onderhandelingen over de ongelijke verdragen en wilde erkend worden als een moderne, soevereine staat die gelijkwaardig was aan de Europese naties. Op 22 juni 1917 werd de oorlog officieel verklaard aan Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Duitse burgers in Siam werden gearresteerd en geïnterneerd, hun bedrijven werden in beslag genomen en Duitse schepen in Siamese havens werden geconfisqueerd voordat de bemanningen ze konden saboteren.
Britse diplomaten waren opgelucht: de Duitse concurrentie verdween van de ene op de andere dag uit de Siamese economie. Vervolgens stond Siam voor een veel grotere vraag: hoe actief moest de deelname zijn? De meeste kleine landen beperkten zich tot steunverklaringen. Siam koos voor een ambitieuzer pad.
Op voorstel van Frankrijk zou Siam vrijwillige eenheden leveren: chauffeurs, monteurs, piloten en medisch personeel. Het leger was niet uitgerust voor loopgravenoorlog, maar er was wel een relatief moderne luchtmacht en officieren die in Europa waren opgeleid. In september 1917 riep de regering vrijwilligers op om de geallieerde oorlogsinspanningen te steunen en de internationale eer van Siam hoog te houden. Ongeveer 1300 mannen meldden zich.
Vierhonderd van hen vormden een luchtvaartkorps. De rest bestond uit een motortransportkorps met chauffeurs, monteurs, medisch personeel en ondersteunend personeel. De voorbereidingen namen maanden in beslag. Training, vaccinaties en het regelen van transport.
In januari 1918 reisde een kwartiermakersmissie onder leiding van generaal-majoor Phraya Bhijai Janridhi naar Europa. Hij had militaire wetenschappen gestudeerd in Europa en sprak vloeiend Frans, wat hem de ideale commandant maakte. Op 20 juni 1918 vertrok de hoofdmacht uit Bangkok aan boord van het stoomschip Empire. De koning was persoonlijk aanwezig bij de uitzwaaiceremonie.
Een uitzinnige menigte verzamelde zich langs de rivier om de soldaten naar Europa te zien vertrekken. Via Singapore, Colombo en Port Said bereikten de troepen op 30 juni Marseille. De aankomst verliep niet zoals gehoopt. Franse functionarissen hielden de Siamese troepen aanvankelijk voor koloniale troepen uit Frans-Indochina.
Dat was een diepe belediging voor de diplomaten en officieren die juist wilden dat hun koninkrijk erkend werd als een onafhankelijke bondgenoot, niet als een kolonie. Daarnaast werd het kleine contingent volledig overschaduwd door de duizenden Amerikaanse troepen die dagelijks in Frankrijk arriveerden. Het luchtvaartkorps werd naar trainingskampen gestuurd. Het transportkorps trainde nabij Lyon en trok later dichter naar de frontlinie.
In oktober 1918 begonnen de Siamese chauffeurs met het bevoorraden van geallieerde troepen in de Champagnestreek. Hun taken voerden ze doeltreffend uit, maar al snel ontstonden er spanningen met de Franse bondgenoten. Communicatieproblemen speelden een rol, maar de diepere oorzaak was de neerbuigende houding van sommige Franse officieren. Siamese commandanten werden gepasseerd en er werden rechtstreeks bevelen aan de troepen gegeven.
Klachten bereikten uiteindelijk de koning. De frustratie liep zo hoog op dat de Siamese leiders overwogen om de hele expeditie terug te trekken. Franse diplomaten zagen het gevaar voor de betrekkingen en probeerden de situatie te verbeteren. Gelukkig veranderden de omstandigheden snel.
Op 11 november 1918 maakte de wapenstilstand een einde aan de gevechten. De Siamese troepen werden daarna ingezet bij de geallieerde bezetting van Duitsland. Het motortransportkorps trok Duits grondgebied binnen en diende voornamelijk in de Palts, in de omgeving van Neustadt. Voor koning Vajiravudh was dat een moment van enorme symbolische waarde.
Later omschreef hij de intocht van zijn troepen in Duitsland als een van de trotste momenten uit zijn leven. De Siamese troepen bleven tot medio 1919 in Duitsland. Ze namen deel aan de overwinningsparades in Parijs, Londen en Brussel. Voor het eerst marcheerden Siamese soldaten zij aan zij met de legers van de grote Europese mogendheden, onder het oog van koningen, presidenten en enorme menigten.
Het beeld was krachtig. Een onafhankelijke Aziatische natie stond tussen de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog. De expeditiemacht leed relatief weinig verliezen. Negentien leden kwamen om, de meesten door ziekte – met name de Spaanse griep – of door ongelukken, niet door vijandelijk vuur.
Het luchtvaartkorps keerde in mei 1919 terug naar Siam, het transportkorps arriveerde later dat jaar. Hun terugkeer werd gevierd met massale publieke plechtigheden. Bangkok organiseerde dagenlang parades, religieuze bijeenkomsten en officiële herdenkingen. Militair gezien was de bijdrage klein.
Politiek gezien was de impact enorm. Door het expeditieleger naar Europa te sturen toonde Siam dat het meer was dan een kwetsbare Aziatische staat die gevangen zat tussen twee wereldrijken. Het koninkrijk had zijn plaats opgeëist in de internationale gemeenschap.
