Het kleine koninkrijk Siam, het huidige Thailand, had zich nog geen drie jaar eerder neutraal verklaard, maar op 22 juli 1917 verklaarde het officieel de oorlog aan Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. De beslissing was allesbehalve impulsief. Het was een berekende politieke zet van een koninkrijk dat klem zat tussen Brits Birma en Frans-Indochina, omringd door koloniale grootmachten die het land nooit officieel hadden veroverd, maar het wel met ongelijke verdragen in hun greep hielden. Siam was economisch en bestuurlijk afhankelijk van concessies aan Europa.
Buitenlandse handel stond onder controle van westerse mogendheden en Europese burgers in het land genoten speciale juridische bescherming. Het koninkrijk wilde niets liever dan volledige soevereiniteit en gelijkwaardigheid op het wereldtoneel. Koning Vajiravudh, ook bekend als Rama VI, had in Groot-Brittannië gestudeerd en bewonderde de westerse cultuur. Tegelijkertijd was hij vastbesloten zijn land te moderniseren om kolonisatie te voorkomen.
Zijn bestuur voerde westerse hervormingen door in rechtspraak, onderwijs en leger. Duitse ingenieurs bouwden spoorwegen, Duitse rederijen domineerden de handelsroutes, en Duitse technologie en geneeskunde stonden in hoog aanzien. Duitsland werd niet gezien als een directe bedreiging, omdat het geen grenzen deelde met Siam, in tegenstelling tot Groot-Brittannië en Frankrijk. Toen de oorlog in Europa uitbrak, koos Siam dan ook voor neutraliteit.
Het conflict leek ver weg en niemand kon de afloop voorspellen. Maar naarmate de oorlog voortduurde, werd die neutraliteit steeds moeilijker vol te houden. Bangkok werd een knooppunt van diplomatieke rivaliteit. Duitse schepen zochten hun toevlucht in Siamese wateren, terwijl Britse en Franse diplomaten er alles aan deden om Siam aan hun kant te krijgen.
Binnen de elite waren de meningen verdeeld. Sommigen hadden in Duitsland gestudeerd en bewonderden de Duitse militaire tradities. Koning Vajiravudh zelf neigde naar Groot-Brittannië, maar bleef aanvankelijk voorzichtig. Toen de publieke opinie wereldwijd zich tegen Duitsland keerde, en vooral nadat de Verenigde Staten in april 1917 de oorlog verklaarden, begon het tij te keren.
De geallieerden leken de oorlog te gaan winnen. Deelname zou weinig militair risico met zich meebrengen, maar wel enorme diplomatieke beloningen kunnen opleveren. Bovendien hoopte Siam na afloop de ongelijke verdragen opnieuw te kunnen onderhandelen. Op 22 juli 1917 was het zover.
De regering handelde snel. Duitse en Oostenrijks-Hongaarse burgers werden gearresteerd, Duitse bedrijven werden in beslag genomen en Duitse schepen in Siamese havens werden geconfisqueerd. Groot-Brittannië was er zeer mee ingenomen: de Duitse concurrentie verdween van de ene op de andere dag uit de Siamese economie. Maar Siam ging verder dan woorden alleen.
In september 1917 riep de regering vrijwilligers op voor een expeditieleger. Ongeveer 1. 300 man meldden zich. Vierhonderd van hen vormden een luchtvaartkorps met piloten en monteurs, de rest bestond uit een transportkorps van chauffeurs, medisch personeel en ondersteunend personeel.
Na maanden van training en voorbereiding vertrok de hoofdmacht op 20 juni 1918 uit Bangkok. Koning Vajiravudh was persoonlijk aanwezig bij de uitzwaaierceremonie, terwijl een uitzinnige menigte langs de Chao Phraya-rivier zich verzamelde om de soldaten uit te zwaaien. Na een lange reis via Singapore, Colombo en Port Said arriveerden de troepen op 30 juli 1918 in Marseille. De ontvangst was echter teleurstellend.
Franse functionarissen hielden de Siamese soldaten aanvankelijk voor koloniale troepen uit Frans-Indochina. Voor de Siamese officieren, die hun koninkrijk erkend wilden zien als een onafhankelijke bondgenoot, was dat een diepe belediging. Daar kwam bij dat er dagelijks duizenden Amerikaanse troepen in Frankrijk aankwamen, waardoor het kleine Siamese contingent volledig overschaduwd werd. Het luchtvaartkorps werd naar trainingskampen gestuurd, terwijl het transportkorps in de buurt van Lyon trainde en later in oktober 1918 geallieerde troepen bevoorraadde in de Champagnestreek.
De Siamese soldaten voerden hun taken nauwkeurig uit, maar er ontstonden spanningen met de Fransen. Sommige Franse officieren behandelden de Siamese commandanten neerbuigend. Ze gaven regelrecht bevelen aan de troepen, voorbijgaand aan de Siamese leiding. Dat schopte tegen de zere plek van de Siamese officieren, die vonden dat hun mannen hetzelfde respect verdienden als Europese troepen.
De klachten bereikten uiteindelijk de koning zelf, en op een gegeven moment overwogen de Siamese leiders de hele expeditie terug te trekken. Franse diplomaten zagen het gevaar voor de betrekkingen en probeerden de situatie te verbeteren. Maar de omstandigheden veranderden snel: op 11 november 1918 kwam er met de wapenstilstand een einde aan de gevechten. Na de wapenstilstand werden de Siamese troepen ingezet bij de bezetting van Duitsland.
Het transportkorps trok Duits grondgebied binnen en diende voornamelijk in de Palts, in de buurt van Neustadt. Voor koning Vajiravudh was dit een moment van enorme symbolische waarde. Later noemde hij de intocht van de Siamese troepen in Duitsland een van de trotsste momenten uit zijn leven. De troepen bleven tot medio 1919 in Duitsland.
Ze namen deel aan de overwinningsparades in Parijs, Londen en Brussel. Voor het eerst marcheerden Siamese soldaten zij aan zij met de legers van de grote Europese mogendheden, onder het oog van koningen en enorme menigten. Het beeld was onmiskenbaar: een onafhankelijke Aziatische natie die zich tussen de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog schaarde. De expeditiemacht leed relatief weinig verliezen.
Negentien leden kwamen om het leven, de meesten door ziekte of ongelukken, met name door de Spaanse griep, en niet door vijandelijk handelen. Het luchtvaartkorps keerde in mei 1919 terug naar Siam, het transportkorps later dat jaar. Hun terugkeer werd gevierd met massale publieke plechtigheden, parades en religieuze bijeenkomsten in Bangkok. Militair gezien was de bijdrage van Siam klein.
Politiek gezien was de impact enorm. Door het sturen van de expeditiemacht naar Europa toonde het koninkrijk aan dat het meer was dan een kwetsbare Aziatische staat, gevangen tussen twee wereldrijken. Het was een natie die zichzelf op het wereldtoneel had gezet en dat zou nog jarenlang doorwerken in de internationale positie van Siam.
