Kiedy Marta wyszła z pokoju po dwóch godzinach rozmowy z klientem, od razu zobaczyła, że coś jest nie tak. Na kuchennym stole, gdzie jeszcze niedawno stały słoiki z rydzami, konfitura z poziomek, miód i zawiniątka od mamy, zostały tylko dwa małe słoiki ogórków i zwiędnięta mięta. Puste kartonowe pudło leżało na podłodze z podartym bokiem. Halina siedziała przy stole obok Pawła, a przy drzwiach stały dwie wypchane torby na zakupy.
Marta zamarła w progu. – Gdzie jest cała reszta? – zapytała, a głos jej zadrżał. – Zabrałam to, czego nie powinniście jeść – odpowiedziała teściowa z uśmiechem człowieka, który nie zamierza przepraszać.
– Grzyby są ciężkostrawne, słonina tłusta. W konfiturach jest za dużo cukru, a miód może uczulać. Po co ma wam to szkodzić? Marta patrzyła na nią bez słowa.
– Zabrała pani wszystko? – Nie wszystko. Ogórki wam zostawiłam. Miętę też.
– To była paczka od moich rodziców – powiedziała Marta. – Wiem, od kogo była. Przecież sama pomagałam ci ją przynieść. Marta przeniosła wzrok na Pawła.
– Wiedziałeś? Paweł przygarbił się i potarł kciukiem brzeg szklanki. – Mama powiedziała, że weźmie trochę. – Trochę?
– Marta wskazała na puste pudło. – Zostały dwa słoiki ogórków i mięta. – Marta, nie róbmy z tego tragedii – odezwał się Paweł. – Rodzice jeszcze kiedyś coś przyślą.
Te słowa zabolały ją bardziej niż wszystko, co powiedziała Halina. Paweł nie widział dłoni jej matki owiniętych plastrem. Nie widział ojca niosącego pudło na pocztę. Widział tylko rzeczy, które kiedyś można było zastąpić kolejnymi.
– To nie jest kwestia tego, czy przyślą następne – powiedziała Marta. – Chodzi o to, że twoja mama weszła do mojego domu, zabrała prezent od moich rodziców, a ty siedziałeś tutaj i jej pozwoliłeś. – Nie pozwoliłem. Nie chciałem po prostu robić awantury.
– Czyli pozwoliłeś. Paweł odłożył łyżeczkę. – Znowu wszystko wyolbrzymiasz. – Nie, to ty wszystko pomniejszasz.
Klucz to tylko klucz. Wchodzenie bez pukania to krótka wizyta. Zaglądanie do lodówki to troska. Zabranie całej paczki to kilka słoików.
Co musiałaby zrobić, żebyś wreszcie uznał, że przekroczyła granicę? Halina prychnęła. – Jaką znowu granicę? Jestem jego matką, a nie obcą kobietą z ulicy.
– To nie daje pani prawa zabierać moich rzeczy. – Twoich? – Halina wyprostowała się na krześle. – W małżeństwie nie ma moje i twoje.
Jest wspólne. A Paweł jest moim synem. – Paweł jest moim mężem. W kuchni zrobiło się tak cicho, że z mieszkania piętro wyżej było słychać przesuwane krzesło.
Paweł podniósł wzrok. Marta rzadko mówiła takim tonem. Nie krzyczała, ale każde słowo wypowiadała wyraźnie, bez zwyczajowego uśmiechu. Halina pierwsza odzyskała głos.
– No proszę, człowiek chce pomóc. A jeszcze zostanie złodziejem nazwany. – Nie nazwałam pani złodziejką. Powiedziałam, że zabrała pani rzeczy bez pozwolenia.
– A jaka to różnica? – Taka, że może je pani teraz odłożyć. Halina spojrzała na torby przy drzwiach, potem na Pawła. – Słyszysz, jak ona się do mnie odzywa?
Paweł wypuścił powietrze i przetarł twarz dłońmi. – Marta, może dajmy spokój. Mama już to wszystko zapakowała. Niech weźmie kilka rzeczy, a resztę odda następnym razem.
– Nie następnym razem. Teraz. Nie będę znowu rozpakowywać – oznajmiła Halina. – Ledwo to wszystko poukładałam.
Poza tym już zdecydowałam, co komu się przyda. Marta spojrzała na słoik ogórków stojący przy jej dłoni. Na wieczku mama przykleiła krzywo wyciętą etykietę. Litery nie trzymały jednej linii, bo Barbara zawsze pisała w pośpiechu.
Pod nazwą widniała data oraz małe „dla Marty”. Przez lata Marta próbowała zachowywać się tak, aby nikt nie musiał wybierać między nią a Haliną. Teraz po raz pierwszy zrozumiała, że wybór odbywał się od dawna, tyle że dokonywano go po cichu, przy każdej pokrywce podniesionej bez pytania, przy każdym telefonie, którego nie wypadało odrzucić. Przy każdym zdaniu Pawła: „Mama chce dobrze”.
Spokój, który miał chronić ich małżeństwo, chronił wyłącznie Halinę. – Proszę wyjąć wszystko z toreb – powiedziała Marta. – Nie będziesz mi rozkazywać. – To są rzeczy przysłane przez moich rodziców.
Proszę je zostawić. Halina wstała tak gwałtownie, że krzesło zaskrzypiało o podłogę. – Po tym, co ja dla was robię, pomagam, przychodzę, pilnuję, żebyście nie żyli jak w chlewie, a ty będziesz mi wyliczać słoiki? – Nikt pani nie prosi, żeby pani nas pilnowała.
Paweł zerwał się z miejsca. – Marta, wystarczy. Odwróciła się w jego stronę. – Wystarczy czego?
Mówienia prawdy? – Tak się nie rozmawia z matką. – A jak rozmawia się z żoną, tak jak ty? – Nie przesadzaj.
Daj spokój. Mama już taka jest. Nie chcę kłótni. – Kłótnia już jest, Paweł.
Tylko do tej pory uczestniczyłam w niej sama. Halina podeszła do drzwi i podniosła pierwszą torbę. Uchwyty napięły się pod ciężarem słoików. Marta ruszyła za nią.
– Proszę to zostawić. – Nie będę się z tobą szarpać – oznajmiła Halina, sięgając po drugą torbę. – Zachowujesz się jak dziecko, któremu ktoś zabrał cukierka. Na stole został jeszcze ostatni słoik.
Ten mały, półlitrowy, z niebieskim krzyżykiem i przyklejoną kartką: „Z sasanką. Nie jeść dużo”. Halina zauważyła go w tej samej chwili co Marta. Przez sekundę obie patrzyły na słoik.
Marta zrobiła krok w stronę stołu, ale teściowa była bliżej. Chwyciła go i wsunęła do torby między portfel a złożoną reklamówkę. – Tego proszę nie brać! – powiedziała Marta.
– Mama wyraźnie ostrzegała, że nie wolno nikogo tym częstować. – Słyszałam! – odpowiedziała Halina. – Nie jestem głucha.
– W takim razie proszę go zostawić. Halina poprawiła uchwyt torby i spojrzała na synową z wyższością. – Tobie to szkodzi, a nam się przyda. Paweł parsknął śmiechem, jakby jego matka powiedziała coś zabawnego, a nie zabierała właśnie wszystkiego, co rodzice Marty przygotowywali przez kilka dni.
Marta nie wyrwała jej torby z ręki. Stała przy stole, spokojnie składając papier, którym mama owinęła słoiki, i tylko raz spojrzała na męża. W tym jednym spojrzeniu Paweł zobaczył coś, czego wcześniej nie widział. Nie złość, nie urazę, którą dałoby się załagodzić przeprosinami i kawałkiem ciasta.
Zobaczył, że Marta przestała czekać, aż stanie po jej stronie.
