Bledli, bo wreszcie dotarło do nich, że sprzedali coś, czego nie dało się odkupić nawet za 630 000 zł. Tyle że prezent trafił do jagody. Prababcia odłożyła obrane jabłko do miski. Do jagody mówiła miękko, przeciągając sylaby.
Położyła mi na dłoni mały notes w ciemnozielonej okładce. Ten notes mam do dziś. Nie dlatego, że ich nie lubiła, raczej dlatego, że one nie słuchały. Ale gdy coś należało do mnie albo do Hani, nagle wspólnota stawała się moralnym obowiązkiem.
Pojechałam do szpitala z Hanią. Szepnęła do Hani. Czy prababcia wróci do domu? List, kopia aktu darowizny i niewielka kartka z jednym słowem, zapisanym dużymi literami: PROENIENCJA.
List był krótki. Następnego dnia rano pojechałam do szpitala. One należały do Hani. Nie wiedziałam, że 630 000 zł, które ktoś zapłacił za kolekcję mojej córki, zaczęło znikać, zanim prababcia zdążyła ostygnąć w ziemi.
Tego wieczoru zadzwoniłam do matki. Za 630 000 zł. Następnego dnia pojechałam do rodziców sama. Schowałam dokument do torebki.
Do kogo? Miałam tylko list prababci, słowo PROENIENCJA i rosnącą świadomość, że ta kolekcja mogła być czymś znacznie większym, niż chcieli przyznać. Cicho, bez szlochu, jakby łzy same spływały jej po twarzy i nie pytały o zgodę. Wieczorami otwierałam list prababci, dokument darowizny i kartkę ze słowem PROENIENCJA, układając je na stole jak mapę, z której ktoś wyrwał środek.
Trzeciego dnia zadzwoniłam do mamy. Zadzwoniłam do ojca. Wieczorem pojechałam do rodziców jeszcze raz. Wróciłam do domu późno.
List prababci. 630 000 zł. Przed nim leżały białe rękawiczki, notes i lupa. Potem otworzył notes.
Doktor spojrzał na akt darowizny, potem na list Rozalii. Dopiero kiedy zaczęłam składać swoje wspomnienia w całość, zobaczyłam, że to nie były drobne przykrości, to był system. Rano robiłam Hani kanapki do szkoły. Odwróciłam się do niej.
Mama przyłożyła palce do skroni. A więc trafiliśmy do sedna. Sięgnęłam do torebki i wyjęłam wydruk aukcji. Ktoś zgłosił roszczenie do kolekcji.
Wiadomość była do ciebie. Dała wam może prawo do spraw bieżących, do rachunków, do domu, do opieki. Sama podeszłam do domofonu i otworzyłam. Nie mów tak do mnie.
Wychowała do milczenia. Nie dlatego, że wątpiłam, dlatego, że całe moje ciało było przyzwyczajone do zdradzania mnie w takich chwilach, do cofania się, do łagodzenia, do robienia miejsca ludziom, którzy nigdy nie zrobili miejsca dla mnie. Przygotowała się do płaczu. Mama przycisnęła chusteczkę do ust.
I ostatni list, który czekał, aż go odzyskam. Ostatni list prababci wrócił do mnie po dziewięciu dniach. Ten gest zapamiętam do końca życia. List był schowany w wewnętrznej kieszeni okładki.
Hania, nie będzie do was przychodzić.
